Rosalía de Castro

Rosalía de Castro (Santiago de Compostela, 24 de febreiro de 1837 – Padrón, 15 de xullo de 1885) foi unha poeta e novelista galega, figura clave do Rexurdimento galego e unha das autoras máis importantes da literatura española do século XIX. A súa obra supuxo a recuperación da lingua galega como vehículo literario e unha fonda reflexión sobre a identidade, a dor e a inxustiza social.

Foi filla de nai solteira, Teresa de Castro e Abadía, e esta circunstancia marcou a súa infancia e sensibilidade. Criouse entre Santiago e Padrón, e desde nova mostrou interese pola literatura. En 1858 casou co historiador e escritor Manuel Murguía, quen xogou un papel fundamental na difusión e defensa da súa obra.

Rosalía escribiu tanto en galego como en castelán. A súa obra en galego é esencial para a historia da literatura de Galicia. En 1863 publicou Cantares Gallegos, libro que marca o inicio do Rexurdimento e no que recolle a tradición popular, a vida rural e a defensa da dignidade do pobo galego. En 1880 publicou Follas Novas, unha obra máis madura, íntima e crítica, onde trata temas como a emigración, a pobreza, a soidade, a dor existencial e a situación social de Galicia.

En castelán escribiu novelas e poesía. Entre as súas novelas destacan La hija del mar (1859), Flavio (1861), Ruinas (1866), El caballero de las botas azules (1867) e El primer loco (1881). A súa obra poética en castelán culmina con En las orillas del Sar (1884), libro de gran intensidade lírica e ton introspectivo.

Rosalía e Manuel Murguía tiveron sete fillos:
Alejandra, Aura, Gala, Ovidio, Amara, Adriano e Valentina. Algúns deles faleceron a idades temperás, feito que contribuíu ao ton melancólico e doloroso da súa obra.

Rosalía de Castro morreu en 1885 en Padrón, tras unha longa enfermidade. A súa figura converteuse nun símbolo da cultura galega e da loita pola lingua, pola dignidade social e pola expresión dos sentimentos máis profundos do ser humano. Hoxe é unha autora universal e imprescindible da literatura galega.